Mythes rondom het histogram

Wist je dat er een heel handig hulpmiddel is om in één oogopslag te zien of een foto onder- of overbelicht is? En wist je ook dat er veel misverstanden en “mythes” bestaan omtrent dit onderwerp? Ik heb het natuurlijk over het histogram! Veel fotografen hebben wel gehoord over het histogram, maar weten niet precies hoe hij werkt. Dat is één van de redenen dat ik er een les over schreef voor de cursus weg met de automatische stand. Het is namelijk een ontzettend handig hulpmiddel en ik denk dat veel fotografen er voordeel van kunnen hebben als ze weten hoe ze hem moeten lezen.

Mythes

Dat er veel onduidelijkheden zijn over hoe het histogram werkt wordt aangetoond door de vele uitspraken die je zomaar tegen kunt komen op internet als je eens wat wilt lezen over dit onderwerp, hier een kleine greep uit wat er zomaar te lezen is:

  • Je histogram mag nóóit de zijkant raken;
  • De staven van een histogram moeten er altijd uitzien als een berg op zijn hoogst in het midden;
  • Verschillende pieken in je histogram is fout;
  • In de sneeuw horen veel lichte tinten te zitten, daarom is het prima dat de staven helemaal tegen de rechter kant zitten;
  • Er mag geen plat gedeelte in je histogram zitten.

En zo waren er nog veel andere zaken die ik tegen kwam op internet, wat hierboven staat is gewoonweg niet waar. Wil je weten waarom? Ik leg het je allemaal uit in deze blogpost. Vooral in welke situaties de staven van je histogram de zijkant juist wel mogen, of zelfs moeten raken.

Wat is het histogram

Het histogram is een grafische weergaven van de verschillende tonen die in je foto voorkomen, door middel van staven of kolommen wordt de verhouding waarin deze tonen ten opzicht van elkaar voorkomen inzichtelijk gemaakt. Hoe hoger een kolom, hoe vaker/meer de toon voorkomt. Dit klinkt vrij ingewikkeld maar ik leg het je uit aan de hand van een praktisch voorbeeld.

Hoe werkt dat?

Allereerst laat ik een versimpelde versie van het histogram zien. Onderstaand een “foto” bestaand uit een aantal pixels. Op afbeelding 1, de foto zoals jij hem ziet, bij afbeelding 2 wordt de afbeelding omgezet naar zwart-wit en worden de pixels geteld en op afbeelding 3 zie je hoe het histogram van deze afbeelding eruit ziet. Je kunt het tellen het beste als volgt voorstellen: Je camera zet de afbeelding om in zwart wit en telt dan iedere grijze tint. In dit geval heb je drie tinten: wit van de achtergrond en het oog, zwart van de vogel en oranje/grijs van de snavel. Hier kan je dus drie kolommen van maken. Hoe meer verschillende grijstinten, hoe meer kolommen in je histogram. In de werkelijkheid loopt je histogram van 0 (puur wit) naar 255 (puur zwart) en maakt je camera 256 kolommen. Hiermee is het histogram een feitelijke weergave van je foto. Er bestaat geen “goed” of “slecht” histogram, je hebt wel een extra hulpmiddelen om te beoordelen of de foto eruit ziet zoals jíj hem hebt bedoeld.

Foto zoals deze zichtbaar isafb 1 – zo zie je de “foto”
foto in zwart/witafb 2 – de pixels worden geteld
het histogram van voorgaande foto'safb 3 – zo wordt het histogram weergegeven

Om duidelijker te maken hoe het histogram precies werkt en wat je eraan kunt zien leg ik hieronder een aantal situaties uit waar je mee te maken kan krijgen als je het histogram bekijkt en wanneer er dan sprake is van over- of onderbelichting en wanneer dit niet zo is.

Grafiek staat tegen de rechterkant aan

Als de grafiek van het histogram tegen de rechterkant aan staat, heb je pure witte pixels in je foto zitten. Door alleen het histogram te bekijken, kan je nog niet zeggen of dit “verkeerd” is of niet. Pas wanneer je de foto erbij ziet kan je beoordelen of de puur witte pixels in je foto intentioneel zijn of niet.

Afbeelding 4 is een typisch voorbeeld van een foto waarbij er geen sprake is van een overbelichte foto. De foto is een studio gemaakt en de achtergrond is licht gemaakt, bij deze foto probeer je juist ervoor te zorgen dat de grafiek de rechterkant raakt, dan weet je namelijk dat de achtergrond ook écht wit is. Dat de grafiek tegen de zijkant staat heet ook wel “wit klipping”.

Bij afbeelding 5 is het een ander verhaal, dat is een foto van een besneeuwd landschap, bij deze foto wil je over het algemeen zoveel mogelijk details bewaren. Als je grafiek dan de zijkant raakt, weet je dat je details kwijt raakt in de meest lichte delen. Wanneer je dat ziet gebeuren terwijl je fotografeert, moet je de belichting iets omlaag bijstellen. Fotografeer je op de manuele stand? Dan kan je dat doen door je diafragma kleiner te maken, je sluitertijd wat te verkorten of door je ISO omlaag te zetten. Fotografeer je op een automatische of semi-automatische stand? Dan zal je gebruik moeten maken van de belichtingscompensatie en deze op een min-getal instellen.

fa

histogram raakt de linkerkant en de foto is dus overbelicht
Afb 4 – intentioneel witte achtergrond – foto door Dennis Klein
 Afb 5 – foto is overbelicht – foto door SamSommer

Grafiek staat tegen de linkerkant aan

Als de grafiek tegen de linker kant aan staat, heb je pure zwarte pixels in je foto. Ook hier geldt; in sommige gevallen is dit de bedoeling en in andere gevallen juist niet. Afbeelding 6, van het paard, is expres met een egaal zwarte achtergrond gemaakt, bij dit soort foto’s is het juist de kunst om de grafiek tegen de linker zijkant aan te laten leunen. Het doel is om geen detail meer te hebben in de achtergrond zodat deze egaal van kleur is.

Bij het maken van silhouet foto’s, zoals bij afbeelding 7, probeer je de silhouetten over het algemeen ook volledig zwart te krijgen, ook in dat geval leunt de grafiek van het histogram tegen de linkerkant van de grafiek. Wanneer dit gebeurt spreekt men ook wel van “zwart clipping”.

Bij afbeelding 8 is het niet de bedoeling dat de grafiek van het histogram de linker zijkant raakt. Bij deze foto wordt er detail verloren bij het zwarte zand rechtsonder. Als je dit ziet gebeuren terwijl je aan het fotograferen bent zal je de belichting iets omhoog moeten bijstellen. Als je op de manuele stand fotografeert kan je dat doen door je diafragma wat verder open te zetten, je sluitertijd wat te verlengen of door je ISO omhoog te zetten. Fotografeer je op een automatische of semi-automatische stand? Dan zal je gebruik moeten maken van de belichtingscompensatie en deze instellen op een plus-getal.

Grafiek raakt de rechter kant maar is niet onderbelicht want dit is een zogenaamde blackfoto afb 6 – zwarte achtergrond – foto door Merel Bormans
Grafiek van het histogram raakt de rechter kant maar de foto is niet onderbelicht want op de foto staan silhouettenafb 7 – silhouetfoto – foto door Jordi Ganduxe
Grafiek van het histogram raakt de rechterkant waardoor de foto overbelicht is, het strand zou niet volledig zwart moeten zijn.afb 8 – onderbelichte foto – foto door Norris Niman

Grafiek staat tegen beide kanten aan

Dit kan je overkomen als je een scene fotografeert met een groot contrast, een aantal voorbeelden: Je fotografeert van binnen een raam naar buiten terwijl de zon schijnt, je fotografeert tijdens zonsondergang tegen de zon in, midden in de zomer fotografeer je een licht huis maar heb je ook wat schaduw in de foto.

Als de grafiek tegen beide zijkanten van het histgram staat kan je niet zoveel “repareren” door andere instellingen te kiezen. Dit betekend dat het contrast in je foto groter is dan je camera aan kan. Je zult nu een artistieke keuze moeten maken, vind je het belangrijker om het lichte deel van je foto goed te krijgen of wil je dat de donkere delen juist bewaard blijven?

Bij de foto hieronder, van de man kijkend uit het raam, is er door middel van instellingen met deze camera ook niet te repareren dat je alle details van de muur en het raam behoud zonder het uitzicht op de wolken en zee te overbelichten. In de grafiek is er niet meer genoeg ruimte over om op te schuiven zonder daar informatie te verliezen. Dit hoeft niet altijd erg te zijn, in het geval van dit raam wordt de focus nog meer gelegd op de man die uit het raam kijkt naar het uitzicht.

De enige oplossing om toch alle details te behouden binnen dezelfde foto is door een HDR foto te maken. Dit houdt in dat je een foto maakt die goed belicht is om de donkere delen vast te leggen en een foto die goed belicht is om de lichte delen vast te leggen. Deze twee (of soms meerdere) foto’s voeg je later met behulp van een bewerkingsprogramma zoals Adobe Photoshop CC samen.

De grafiek van het histogram raakt beide kanten, het contrast is te hoog

Afb 9 – dynamisch bereik te groot – foto door Noah Silliman

[otw_shortcode_info_box border_type=”bordered” border_color_class=”otw-silver-border” border_style=”bordered” background_pattern=”otw-pattern-1″]En als je moet kiezen tussen onder- of overbelichten?

Als je moet kiezen wordt het over het algemeen als minder storend ervaren als de schaduw minder detail bevat dan wanneer er delen van je foto overbelicht zijn. Uiteraard is telkens weer afhankelijk van de situatie en je persoonlijke voorkeur.[/otw_shortcode_info_box]

Is het erg als de grafiek soms tegen een of beide zijkanten staat?

Dat hoeft zeker niet erg te zijn! Het is handig om te weten hoe het histogram werkt en het kan heel handig zijn om dit eens te controleren terwijl je aan het fotograferen bent maar je moet ervoor oppassen dat je geen creativiteit verliest door alsmaar op dit soort technische zaken te letten. Er zijn ook fotografen die expres delen van hun foto onder- of overbelichten. Bijvoorbeeld een portret waarbij de zon van achter komt of bij een portret met veel schaduw. Het kan ook een onderdeel zijn van je creatieve proces om juist gebruik te maken van “clipping” van de witte of zwarte delen van je foto. Het histogram moet ook niet meer worden dan een handig hulpmiddel, hiet moet geen doel opzich worden om “het juiste histogram” na te streven. Zo zijn er fotografen die erbij zweren dat het histogram niet tegen een of beide zijkanten aan zou mogen staan. Dan zou je onderstaande afbeeldingen (11 en 12) dus niet eens kunnen maken!

Een prachtig donker portretAfb 11 – foto onderbelicht – foto door Trevor Cole

Een prachtig licht portret Afb 10 – achtergrond overbelicht – foto door Candice Picard

Weergave van witte clipping op je camera

Veel camera’s geven je de mogelijkheid om te zien welke pixels in je foto volledig wit zijn en geven dit weer door van wit naar zwart te knipperen. In de gebruiksaanwijzing van je camera of op internet kan je vinden hoe dit voor jou camera specifiek werkt.

Als je een Nikon camera hebt kan je dit voor jouw foto op het camerascherm bekijken door bij de ok-knop naar boven of onderen te drukken tot je ziet dat de hooglichten weergegeven worden door dit knipperen. Als je vervolgens uit de weergave-modus gaat onthoud je camera dat je deze weergave-modus hebt gekozen. Het kan zijn dat je “hooglichten waarschuwing” moet activeren bij de instellingen van je menu voor je deze weergave-modus kunt kiezen.

Met Canon klik je op de “display” of “info” knop (afhankelijk van je model), tot je deze weergave ziet. Ook bij de Canon zou het kunnen zijn dat je eerst deze modus aan moet zetten.

Vond je deze les/blogpost nuttig? Laat het me weten in de comments!

 

 

Wil je deze blogpost delen op pinterest? Dan kan je deze afbeeldingen gebruiken ;).

Meer leren over het histogram? Je leest het op de website van focus op jouw fotografie!
Meer leren over het histogram? Je leest het op de website van focus op jouw fotografie!
Meer leren over het histogram? Je leest het op de website van focus op jouw fotografie!

 

MerelBormans
administrator
Merel Bormans is paardenfotograaf in hart en nieren. Ze reist de hele wereld opzoek naar de mooiste beelden. Bekijk vooral www.merelbormans.com om een beeld te krijgen van haar werk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Spring naar toolbar